Bài 75/77 · Khóa học chứng khoán · Chương 7: Chiến lược, rủi ro và tâm lý · Cập nhật: 10/2026
Lừa đảo chứng khoán phổ biến hiện nay thường bắt đầu bằng một lời mời vào nhóm Zalo, Telegram “tư vấn miễn phí”, hoặc một tài khoản mạo danh công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, lãnh đạo doanh nghiệp. Cổ phiếu bị làm giá là cổ phiếu bị một nhóm người cố ý đẩy giá lên cao bằng giao dịch qua lại và tin đồn, rồi bán lại cho người đến sau. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và nhiều công ty chứng khoán đã liên tục phát cảnh báo về các thủ đoạn này.
Không ai cho không ai cái gì, nhất là lợi nhuận
Nếu có người thật sự tìm được cách kiếm 5% mỗi tuần chắc chắn, họ không cần mời bạn vào nhóm chat. Họ chỉ cần lặng lẽ làm, sau vài năm sẽ sở hữu cả thị trường. Câu hỏi đầu tiên với mọi lời mời gọi: người này được lợi gì khi giúp mình?
Năm kiểu lừa đảo phổ biến
| Kiểu | Cách vận hành | Dấu hiệu nhận biết |
|---|---|---|
| Room “phím hàng” thu phí | Nhóm chat đưa mã, thu phí hội viên VIP; sau đó dùng chính hội viên làm thanh khoản để thoát hàng | Hứa tỷ lệ thắng cao, ảnh chụp lãi khủng, giục mua ngay |
| Mạo danh công ty chứng khoán, quỹ, lãnh đạo | Tài khoản Zalo, Facebook dùng tên, logo, ảnh lãnh đạo thật; mời vào nhóm “nội bộ” | Liên hệ qua kênh lạ, tài khoản mới, không xác minh được trên website chính thức |
| App, sàn giao dịch giả | Hướng dẫn tải app hoặc web “sàn quốc tế”, cho lãi ảo vài lần đầu, đến khi nạp nhiều thì khóa tài khoản | Không phải công ty chứng khoán được cấp phép; yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân |
| Ủy thác đầu tư cam kết lãi | Nhận tiền “đầu tư hộ”, cam kết lãi cố định cao | Cam kết lợi nhuận là dấu hiệu đỏ; ủy thác tự phát không được pháp luật bảo vệ |
| Tài liệu giả, tin đồn | Tung “tài liệu mật”, tin sáp nhập, tin trúng thầu giả để đẩy giá | Không có trên kênh công bố thông tin chính thức của doanh nghiệp, Sở Giao dịch |
Cổ phiếu bị làm giá trông thế nào?
- Vốn hóa nhỏ, thanh khoản thường ngày rất thấp, đột nhiên tăng trần nhiều phiên liên tiếp với khối lượng tăng vọt.
- Không có thông tin cơ bản mới giải thích mức tăng, hoặc chỉ có tin đồn.
- Cổ đông lớn, người nội bộ bán ra đúng giai đoạn giá tăng (xem báo cáo giao dịch người nội bộ).
- Đỉnh khối lượng lớn ở vùng giá cao rồi giá giảm sàn nhiều phiên, trắng bên mua (Bài 55).
- Kết quả kinh doanh yếu, lỗ lũy kế, từng bị cảnh báo hoặc kiểm soát (Bài 50).
Ví dụ: vòng đời một mã bị thổi giá
| Giai đoạn | Diễn biến | Ai được, ai mất |
|---|---|---|
| Gom hàng | Giá đi ngang 5.000 đồng, khối lượng thấp, có lệnh mua đều đặn | Nhóm thao túng mua rẻ |
| Kéo giá | Tăng trần 7 phiên lên khoảng 8.000 đồng, khối lượng gấp 10 lần | Nhà đầu tư nhỏ bắt đầu chú ý |
| Thổi tin | Nhóm chat lan tin “sắp có đối tác ngoại”, mục tiêu 15.000 | FOMO lan rộng (Bài 74) |
| Xả hàng | Giá đi ngang 8.000–8.500, khối lượng cực lớn | Nhóm thao túng bán cho người mua sau |
| Sập | Giảm sàn liên tiếp về 4.000, không có người mua | Người đến sau mất nặng, khó thoát hàng |
Ví dụ trên là kịch bản minh họa tổng hợp, không nói về doanh nghiệp cụ thể nào.
Bảy quy tắc tự bảo vệ
- Chỉ mở tài khoản và nộp tiền tại công ty chứng khoán được cấp phép, vào tài khoản đứng tên chính bạn. Danh sách công ty được cấp phép có trên website Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
- Không bao giờ chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của “chuyên viên”, “trợ lý” để đầu tư hộ.
- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên công ty chứng khoán.
- Xác minh qua kênh chính thức: gọi tổng đài, website của công ty, không dùng số điện thoại hay đường link người lạ gửi.
- Cam kết lợi nhuận là dấu hiệu đỏ. Trên thị trường chứng khoán, không ai được phép cam kết lợi nhuận.
- Tránh cổ phiếu thanh khoản thấp tăng nóng không rõ lý do.
- Bị lừa, hãy trình báo ngay với công an và công ty chứng khoán liên quan, giữ lại toàn bộ tin nhắn, giao dịch.
Tài Chính Số không thu phí “phím mã”, không nhận ủy thác đầu tư và không bao giờ yêu cầu bạn chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Nhóm Zalo của khóa học chỉ để hỏi đáp kiến thức.
Sai lầm thường gặp
- Tin vào ảnh chụp màn hình lãi. Ảnh rất dễ làm giả và chỉ người thắng mới được khoe.
- Nghĩ “mình chỉ lướt nhanh rồi thoát trước”. Ai cũng nghĩ vậy, và không phải ai cũng ra kịp.
- Ngại trình báo vì xấu hổ. Trình báo sớm tăng cơ hội ngăn chặn và giúp người khác tránh bẫy.
Hỏi đáp
Nhóm chat chứng khoán có phạm pháp không?
Trao đổi kiến thức không phạm pháp. Nhưng tư vấn đầu tư chứng khoán thu phí khi không được cấp phép, tung tin sai sự thật hoặc thao túng giá là vi phạm Luật Chứng khoán và có thể bị xử lý.
Làm sao biết một người có phải nhân viên công ty chứng khoán thật?
Hỏi họ tên, mã nhân viên, chứng chỉ hành nghề, rồi gọi tổng đài chính thức của công ty để xác minh. Nhân viên thật sẽ không phiền vì điều này.
Mua phải cổ phiếu bị làm giá thì làm sao?
Đánh giá lại theo cơ bản. Nếu doanh nghiệp không có giá trị tương xứng, chấp nhận cắt lỗ sớm thường tốt hơn chờ “tay to kéo lại” (Bài 70).
Tóm tắt
- Lừa đảo phổ biến: room phím hàng, mạo danh, app giả, ủy thác cam kết lãi, tin đồn.
- Cổ phiếu bị làm giá: vốn hóa nhỏ, tăng nóng không có thông tin, khối lượng đột biến.
- Chỉ giao dịch qua công ty được cấp phép, tài khoản chính chủ; không chuyển tiền cho cá nhân, không đưa OTP.
Nguồn tham khảo
- VnEconomy: Ủy ban Chứng khoán cảnh báo về các nhóm chat “phím hàng”
- Luật sư Việt Nam: UBCKNN cảnh báo hiện tượng giả danh tổ chức kinh doanh chứng khoán
- Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam: Cảnh báo mạo danh công ty chứng khoán lừa đảo khách hàng
Bài trước: Bài 74: FOMO, tâm lý bầy đàn và 7 thiên kiến hay gặp
Bài tiếp theo → Bài 76: Nhật ký đầu tư và kỷ luật giao dịch
Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Công ty Bánh Mì Hạnh Phúc (BMH) và các số liệu của nó là ví dụ giả định.
Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.
Bạn nghĩ gì về bài viết này?