Bài 54/77 · Khóa học chứng khoán · Chương 5: Phân tích kỹ thuật · Cập nhật: 10/2026
Xu hướng là hướng đi chủ đạo của giá trong một khoảng thời gian: tăng, giảm hoặc đi ngang. Đường xu hướng là đường thẳng nối các đáy (trong xu hướng tăng) hoặc các đỉnh (trong xu hướng giảm) để nhìn thấy hướng đi đó và biết khi nào nó bị phá vỡ. Câu nói quen thuộc của dân kỹ thuật “xu hướng là bạn” chỉ đúng nếu bạn nhận ra người bạn ấy sớm và biết lúc nào nó đã bỏ đi.
Leo cầu thang, không leo thẳng đứng
Giá cổ phiếu hiếm khi đi thẳng. Nó giống người leo cầu thang có chiếu nghỉ: lên vài bậc, nghỉ một chút, lùi nửa bậc rồi lại lên. Chừng nào mỗi chiếu nghỉ còn cao hơn chiếu nghỉ trước, người đó vẫn đang đi lên, dù có lúc lùi lại.
Nhận diện ba loại xu hướng
| Xu hướng | Dấu hiệu | Tâm lý phía sau |
|---|---|---|
| Tăng | Đỉnh sau cao hơn đỉnh trước, đáy sau cao hơn đáy trước | Người mua sẵn sàng trả giá cao hơn ở mỗi nhịp |
| Giảm | Đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước, đáy sau thấp hơn đáy trước | Người bán chấp nhận bán rẻ hơn ở mỗi nhịp |
| Đi ngang (tích lũy, phân phối) | Đỉnh và đáy dao động trong một biên độ | Hai bên cân bằng, thị trường chờ thông tin mới |
Theo Lý thuyết Dow, thị trường có ba cấp xu hướng lồng nhau: xu hướng chính kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm, xu hướng phụ vài tuần đến vài tháng (thường là nhịp điều chỉnh của xu hướng chính), và dao động nhỏ vài ngày. Một nhịp giảm hai tuần có thể chỉ là chiếu nghỉ trong cầu thang đi lên dài hạn.
Cách kẻ đường xu hướng đúng
- Chọn khung thời gian trước. Biểu đồ tuần cho xu hướng chính, biểu đồ ngày cho xu hướng phụ.
- Xu hướng tăng: nối ít nhất hai đáy, đáy sau cao hơn đáy trước. Xu hướng giảm: nối ít nhất hai đỉnh, đỉnh sau thấp hơn.
- Điểm chạm thứ ba là xác nhận. Giá chạm đường lần thứ ba rồi bật lại thì đường đó mới đáng tin.
- Đừng ép đường cho vừa. Nếu phải cắt ngang nhiều thân nến mới nối được, đường đó không có ý nghĩa.
- Để ý độ dốc. Đường quá dốc (giá tăng thẳng đứng) khó bền; đường thoai thoải thường kéo dài hơn.
Kênh xu hướng
Vẽ thêm một đường song song với đường xu hướng, đi qua các đỉnh (trong xu hướng tăng), bạn có một kênh giá. Giá chạm cạnh dưới kênh là vùng nhiều người chờ mua, chạm cạnh trên là vùng nhiều người chốt lời. Giá vượt hẳn cạnh trên với khối lượng lớn thường là dấu hiệu tăng tốc, nhưng cũng là lúc hưng phấn quá mức.
Ví dụ: BMH đổi xu hướng
| Giai đoạn | Đỉnh / đáy | Kết luận |
|---|---|---|
| Tháng 3–5 | Đáy 21.000 → 23.000 → 24.800; đỉnh 24.000 → 26.500 → 28.900 | Xu hướng tăng rõ ràng |
| Đầu tháng 6 | Đỉnh mới chỉ 28.500, thấp hơn đỉnh 28.900 | Cảnh báo đầu tiên: đà tăng yếu đi |
| Giữa tháng 6 | Giá đóng cửa dưới đường xu hướng tăng ba tháng, khối lượng tăng | Đường xu hướng bị phá vỡ |
| Cuối tháng 6 | Đáy mới 24.200 thấp hơn đáy 24.800 | Xu hướng tăng đã kết thúc, có thể chuyển sang đi ngang hoặc giảm |
Bài học: xu hướng không đổi trong một đêm. Thường có chuỗi dấu hiệu: đỉnh không còn cao hơn, đường xu hướng bị thủng, rồi đáy mới thấp hơn. Bạn không cần đoán đỉnh, chỉ cần không làm ngơ trước các dấu hiệu này.
Dùng xu hướng thế nào cho người mới
- Ưu tiên mua theo xu hướng chính. Mua cổ phiếu tốt khi nó đang điều chỉnh về đường xu hướng tăng thường an toàn hơn mua cổ phiếu đang rơi tự do vì “rẻ”.
- Thủng xu hướng là lúc xem lại giả thuyết, chưa chắc là lúc bán hết. Kết hợp với cơ bản: doanh nghiệp có gì thay đổi không?
- Thị trường đi ngang thì giảm kỳ vọng. Đừng ép mình “bắt sóng” trong một cái hộp hẹp, phí giao dịch và thuế sẽ ăn mòn lợi nhuận (Bài 15).
Sai lầm thường gặp
- Bắt đáy trong xu hướng giảm. “Rẻ rồi” là câu nói nguy hiểm nhất khi đáy sau vẫn thấp hơn đáy trước.
- Chỉnh đường cho hợp ý mình. Giá thủng đường xu hướng, bạn vẽ lại một đường thoai thoải hơn để “vẫn còn trong xu hướng”.
- Quên khung lớn. Biểu đồ ngày đang tăng nhưng biểu đồ tuần đang giảm, đó có thể chỉ là nhịp hồi.
Hỏi đáp
Bao lâu thì một xu hướng được coi là hình thành?
Không có con số cố định. Thực hành phổ biến: ít nhất hai đỉnh và hai đáy cùng chiều, cộng một lần kiểm tra đường xu hướng thành công.
Biểu đồ dùng thang giá thường hay thang logarit?
Với giai đoạn ngắn, thang thường là đủ. Với giai đoạn nhiều năm hoặc cổ phiếu tăng gấp nhiều lần, thang logarit cho đường xu hướng chính xác hơn vì phản ánh tỷ lệ phần trăm.
Xu hướng của VN-Index có quan trọng với từng cổ phiếu không?
Có. Phần lớn cổ phiếu đi cùng chiều thị trường chung. Mua ngược xu hướng VN-Index là chơi ở chế độ khó.
Tóm tắt
- Xu hướng tăng là đỉnh và đáy sau cao hơn; xu hướng giảm thì ngược lại.
- Đường xu hướng nối ít nhất hai đáy (hoặc đỉnh), lần chạm thứ ba là xác nhận.
- Xu hướng đổi qua chuỗi dấu hiệu; nhận ra sớm giúp bạn không ôm hàng quá lâu.
Nguồn tham khảo
Bài trước: Bài 53: Hỗ trợ và kháng cự
Bài tiếp theo → Bài 55: Khối lượng giao dịch nói gì?
Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Công ty Bánh Mì Hạnh Phúc (BMH) và các số liệu của nó là ví dụ giả định.
Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.
Bạn nghĩ gì về bài viết này?