Bài 60/77 · Khóa học chứng khoán · Chương 5: Phân tích kỹ thuật · Cập nhật: 10/2026
Mô hình giá là những hình dạng lặp lại trên biểu đồ, phản ánh cuộc giằng co giữa người mua và người bán trước khi giá đổi chiều hoặc tiếp tục xu hướng. Ba mô hình nổi tiếng nhất là vai đầu vai, hai đáy (hai đỉnh) và tam giác. Chúng không phải phép màu, nhưng giúp bạn có điểm vào, điểm cắt lỗ và mục tiêu giá rõ ràng.
Đọc nét chữ của đám đông
Mỗi người có nét chữ riêng, nhưng chữ “a” của ai cũng có một vòng tròn và một nét sổ. Đám đông nhà đầu tư cũng vậy: mỗi cổ phiếu mỗi khác, nhưng khi hưng phấn cạn dần hay hoảng loạn qua đi, các “nét chữ” trên biểu đồ thường giống nhau.
Vai đầu vai: mô hình đảo chiều giảm
- Vai trái: giá tăng lên đỉnh rồi điều chỉnh.
- Đầu: giá vượt lên đỉnh cao hơn, rồi lại rơi về vùng đáy cũ.
- Vai phải: giá hồi lên nhưng không vượt được đầu, thường với khối lượng thấp hơn.
- Đường cổ: nối hai đáy giữa các vai. Mô hình hoàn thành khi giá đóng cửa thủng đường cổ, lý tưởng là kèm khối lượng tăng.
- Mục tiêu giá tham khảo: khoảng cách từ đỉnh đầu xuống đường cổ, trừ đi từ điểm thủng.
Phiên bản ngược lại, vai đầu vai ngược, xuất hiện ở đáy và báo hiệu đảo chiều tăng.
Hai đỉnh, hai đáy
Hai đáy (hình chữ W): giá giảm về một mức, hồi lên, rồi giảm lần nữa về gần mức cũ nhưng không thủng, sau đó vượt qua đỉnh giữa. Mô hình xác nhận khi giá vượt đỉnh giữa. Hai đỉnh (hình chữ M) là phiên bản ngược, xác nhận khi giá thủng đáy giữa.
Điểm cần nhớ: hai đáy chỉ là hai đáy khi giá đã vượt đỉnh giữa. Trước đó, nó có thể chỉ là một chặng nghỉ trên đường xuống tiếp.
Tam giác: mô hình tích lũy
| Loại | Hình dạng | Thường được hiểu là |
|---|---|---|
| Tam giác cân | Đỉnh thấp dần, đáy cao dần, hội tụ | Do dự; hướng phá vỡ quyết định |
| Tam giác tăng | Đỉnh nằm ngang, đáy cao dần | Người mua sốt ruột dần, nghiêng về phá lên |
| Tam giác giảm | Đáy nằm ngang, đỉnh thấp dần | Người bán sốt ruột dần, nghiêng về phá xuống |
Phá vỡ đáng tin thường xảy ra khi giá đi được khoảng hai phần ba đến ba phần tư chiều dài tam giác, kèm khối lượng lớn. Phá vỡ quá sát đỉnh tam giác thường yếu.
Ví dụ: BMH và mô hình hai đáy
| Bước | Giá | Khối lượng | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| Đáy 1 | 21.000 | Lớn, bán tháo | Hoảng loạn |
| Hồi lên đỉnh giữa | 23.400 | Trung bình | Nhịp hồi kỹ thuật |
| Đáy 2 | 21.300 | Thấp hơn đáy 1 | Lực bán đã yếu |
| Vượt đỉnh giữa | 23.600 | Gấp 2 lần trung bình | Mô hình hoàn thành |
| Mục tiêu tham khảo | 23.400 + (23.400 − 21.000) = 25.800 | – | Gần vùng kháng cự 25.000–25.500 đã biết |
Kế hoạch mẫu: mua khi giá đóng cửa vượt 23.400 với khối lượng lớn, cắt lỗ dưới 22.000, chốt lời một phần quanh 25.000–25.800. Đây chỉ là ví dụ giả định để minh họa cách lập kế hoạch.
Năm nguyên tắc dùng mô hình giá
- Chờ hoàn thành. Vai đầu vai chưa thủng đường cổ thì chưa phải vai đầu vai.
- Khối lượng phải ủng hộ. Phá vỡ thiếu khối lượng dễ là bẫy (Bài 55).
- Mục tiêu giá là tham khảo, không phải lời hứa. Kiểm tra với kháng cự, hỗ trợ gần nhất.
- Luôn có điểm cắt lỗ. Mô hình thất bại không hiếm, và mô hình thất bại thường gây biến động mạnh theo hướng ngược lại.
- Mô hình lớn đáng tin hơn mô hình nhỏ. Mô hình hình thành trong nhiều tháng trên biểu đồ tuần có trọng lượng hơn mô hình vài ngày.
Sai lầm thường gặp
- Nhìn đâu cũng thấy mô hình. Bộ não con người rất giỏi tìm hình trong mây. Nếu phải nheo mắt mới thấy, đó không phải mô hình.
- Vào lệnh trước khi xác nhận vì sợ lỡ tàu.
- Dùng mô hình cho cổ phiếu thanh khoản thấp, nơi biểu đồ có thể bị vẽ có chủ đích (Bài 75).
Hỏi đáp
Mô hình nào đáng tin nhất?
Không có mô hình nào luôn đúng. Các nghiên cứu thống kê cho tỷ lệ thành công rất khác nhau tùy thị trường và giai đoạn. Đó là lý do cần điểm cắt lỗ cho mọi giao dịch.
Còn cờ, cốc tay cầm thì sao?
Mô hình cờ (flag) là nhịp nghỉ ngắn trong xu hướng mạnh. Cốc tay cầm (cup and handle), phổ biến nhờ William O’Neil, là đáy tròn kèm một nhịp điều chỉnh nhỏ trước khi vượt đỉnh. Logic giống các mô hình trên: tích lũy, phá vỡ, xác nhận bằng khối lượng.
Có thể chỉ dùng mô hình giá để đầu tư?
Có người làm được, nhưng với người mới, kết hợp với nền tảng doanh nghiệp tốt (Chương 2–3) sẽ an toàn hơn nhiều.
Tóm tắt
- Vai đầu vai, hai đỉnh là mô hình đảo chiều giảm; vai đầu vai ngược, hai đáy là đảo chiều tăng.
- Tam giác là tích lũy; hướng phá vỡ kèm khối lượng quyết định xu hướng tiếp theo.
- Chờ xác nhận, dùng mục tiêu giá để tham khảo và luôn đặt cắt lỗ.
Nguồn tham khảo
Chúc mừng bạn đã hoàn thành Chương 5! Bạn đã có bộ công cụ đọc biểu đồ: nến, xu hướng, hỗ trợ kháng cự, khối lượng và bốn chỉ báo phổ biến. Chương 6 sẽ nhìn rộng ra nền kinh tế: lãi suất, lạm phát, tỷ giá và dòng tiền tác động thế nào đến từng nhóm cổ phiếu.
Bài trước: Bài 59: Dải Bollinger
Bài tiếp theo → Bài 61: Lãi suất tăng giảm ảnh hưởng chứng khoán thế nào?
Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Công ty Bánh Mì Hạnh Phúc (BMH) và các số liệu của nó là ví dụ giả định.
Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.
Bạn nghĩ gì về bài viết này?