Phân tích doanh nghiệp

VCB: Lãi 9 tháng tăng 22%, chờ đợt bán riêng lẻ 6,5% vốn

✍️ SenHT 📅 16/11/2026 ⏱ 9 phút đọc 📁 Phân tích doanh nghiệp
Ảnh bìa: VCB lãi 9 tháng tăng 22%, chờ đợt phát hành riêng lẻ 6,5% vốn

Vietcombank (HOSE: VCB) khép lại 9 tháng 2026 với lợi nhuận trước thuế 40.440 tỷ đồng, tăng 22,1% so với cùng kỳ, dù quý III gần như đứng yên vì một khoản dự phòng trái phiếu lớn. Đầu tháng 11, NHNN chấp thuận cho ngân hàng tăng vốn qua phát hành riêng lẻ tối đa 6,5% cổ phần – kế hoạch đã “treo” từ năm 2019. Bài viết mổ xẻ ba câu hỏi: lõi kinh doanh còn khỏe không, nợ xấu đáng lo đến đâu, và đợt bán vốn mang lại gì cho cổ đông hiện hữu.

Điểm nhanh

1. Vietcombank kiếm tiền thế nào?

Vietcombank là ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước chi phối và là doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất nhóm ngân hàng trên sàn – khoảng 447.000 tỷ đồng, đứng thứ ba toàn thị trường sau VIC và VHM (theo ACBS Research, dẫn qua Doanh nhân trẻ Việt Nam ngày 14/11/2026).

Mô hình kinh doanh khá “cổ điển” nhưng hiệu quả: huy động tiền gửi giá rẻ nhờ mạng lưới khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu và tài khoản thanh toán lớn, rồi cho vay với rủi ro thấp. Nguồn thu chính là thu nhập lãi thuần (chênh lệch giữa lãi cho vay và lãi huy động), bổ sung bởi phí dịch vụ và kinh doanh ngoại hối – mảng mà VCB có lợi thế truyền thống. Nói vui thì VCB giống một “học sinh giỏi đều” của ngành: không phải lúc nào cũng tăng trưởng nhanh nhất, nhưng hiếm khi bị điểm kém về chất lượng tài sản.

2. Kết quả kinh doanh: lõi khỏe, lợi nhuận bị dự phòng “kìm”

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 (tổng hợp từ MarketTimes và CafeBiz), bức tranh của VCB có hai mặt rõ rệt:

Chỉ tiêu (tỷ đồng) Quý III/2026 So cùng kỳ
Thu nhập lãi thuần ~20.386 +39,1%
Lãi kinh doanh ngoại hối 2.576 gấp ~2 lần
Lãi dịch vụ thuần 904 -3,6%
Chi phí hoạt động 8.029 +33%
Lợi nhuận trước dự phòng 17.402 +44,8%
Chi phí dự phòng rủi ro 6.184 gấp ~8 lần
Lợi nhuận trước thuế 11.218 -0,2%

Ý nghĩa: Nếu chỉ nhìn dòng lợi nhuận cuối cùng, quý III có vẻ “đứng hình”. Nhưng lợi nhuận trước dự phòng – thước đo sức kiếm tiền của hoạt động cốt lõi – tăng gần 45%, nhờ thu nhập lãi thuần tăng mạnh và lãi ngoại hối gấp đôi. Phần lợi nhuận “biến mất” chủ yếu nằm ở khoản dự phòng.

Lũy kế 9 tháng, thu nhập lãi thuần đạt 57.179 tỷ đồng (+34,5%), lợi nhuận trước dự phòng 49.620 tỷ đồng (+gần 40%), LNTT 40.440 tỷ đồng (+22,1%) và LNST khoảng 33.054 tỷ đồng (+24,4%). Lợi nhuận theo quý biến động khá mạnh: quý II là đỉnh của năm khi chi phí dự phòng rất thấp (theo tính toán từ số lũy kế), trong khi quý III gánh khoản trích lập lớn.

Biểu đồ cột lợi nhuận trước thuế và chi phí dự phòng của Vietcombank theo quý I, II, III năm 2026
Lợi nhuận trước thuế và chi phí dự phòng của VCB theo quý 2026. Nguồn: BCTC hợp nhất VCB qua 24hMoney, CafeLand, CafeBiz; quý II tính từ số lũy kế.

Về biên lãi ròng (NIM – tỷ lệ chênh lệch lãi trên tài sản sinh lãi), CafeBiz và Elibook ghi nhận NIM quý III ở mức 3,09%, tăng 12 điểm cơ bản so với quý trước; NIM 9 tháng là 3,02%. Báo cáo của Agriseco được Người Quan Sát dẫn lại nêu con số 3,23% và nhấn mạnh đây là quý thứ tư liên tiếp NIM cải thiện. Hai nguồn lệch nhau do khác cách tính, nhưng cùng chỉ ra một xu hướng: biên lãi đang hồi phục.

3. Chất lượng tài sản: nợ xấu tăng, “tấm đệm” vẫn dày

Đây là phần nhà đầu tư nên đọc kỹ nhất. Theo Người Quan Sát (04/11/2026), đến 30/9/2026:

Ý nghĩa: Nợ xấu dịch chuyển chủ yếu ở các nhóm “mới xấu” (3 và 4), cho thấy một số khoản vay mới chuyển trạng thái trong năm. Tuy vậy, với tỷ lệ nợ xấu dưới 1% và bao phủ hơn 240%, VCB vẫn có tấm đệm dự phòng dày hơn đa số ngân hàng – nghĩa là mỗi đồng nợ xấu đang được “che chắn” bằng hơn hai đồng dự phòng.

Khoản dự phòng đột biến quý III được CafeBiz (02/11/2026) cho biết liên quan tới việc trích lập 100% một lô trái phiếu khoảng 5.000 tỷ đồng của một khách hàng ngành năng lượng, đã bị chuyển sang nợ xấu từ quý IV/2025. Theo cách hiểu thông thường, khi đã trích đủ 100%, áp lực dự phòng cho riêng lô này về sau sẽ không còn – đây cũng là lý do một số CTCK kỳ vọng chi phí dự phòng quý IV giảm. Chi phí tín dụng quy năm 9 tháng ở mức 0,75%, so với 0,20% cùng kỳ.

4. Huy động vốn và đợt phát hành riêng lẻ 6,5%

Về nguồn vốn, tiền gửi khách hàng đạt khoảng 1,78 triệu tỷ đồng (+6,5% so với đầu năm), chậm hơn tốc độ cho vay (+8,5%, lên hơn 1,816 triệu tỷ). Tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn – nguồn vốn rẻ nhất) quý III được CafeBiz ghi nhận 33,1%, giảm 2,5 điểm % so với cùng kỳ; Elibook dẫn số liệu TCBS ở mức 31,8%. Dù có giảm, CASA của VCB vẫn ở nhóm đầu ngành.

Điểm nhấn lớn nhất là đợt tăng vốn. Theo Vietstock (03/11/2026), NHNN chấp thuận VCB tăng vốn điều lệ thêm tối đa 5.431 tỷ đồng thông qua phát hành riêng lẻ khoảng 543,1 triệu cổ phiếu, nâng vốn điều lệ từ khoảng 83.557 tỷ lên 88.988 tỷ đồng. Kế hoạch bán 6,5% vốn được đưa ra từ năm 2019 nhưng mới chỉ thực hiện một phần (bán 2,55% cho GIC và 0,4% cho Mizuho). Theo Dân trí (14/11/2026), Chủ tịch VCB cho biết Mizuho sẽ tham gia đợt này và ít nhất giữ nguyên tỷ lệ sở hữu, mục tiêu hoàn tất trong năm 2026. Dư địa sở hữu nước ngoài còn khoảng 10,2%, đủ cho toàn bộ đợt phát hành.

ACBS Research (dẫn qua Doanh nhân trẻ Việt Nam, 14/11/2026) giả định giá phát hành 55.000 đồng/cổ phiếu và hoàn tất trong quý IV/2026. Theo giả định đó, giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu (BVPS) có thể tăng khoảng 4,6%, nhưng EPS dự phóng 2027 bị pha loãng khoảng 5%. Để dễ hình dung: nếu bán hết 543,1 triệu cổ phiếu ở giá giả định này, VCB sẽ thu về gần 30.000 tỷ đồng (tính toán minh họa) – một khoản vốn cấp 1 đáng kể để mở rộng tín dụng và đáp ứng chuẩn an toàn vốn.

Ngoài ra, ĐHCĐ 2026 còn thông qua phương án phát hành tối đa khoảng 1,07 tỷ cổ phiếu để tăng vốn từ nguồn lợi nhuận tích lũy đến năm 2023 (Vietstock).

5. Định giá và nhận định của CTCK

Cổ phiếu VCB đóng cửa quanh 53.500 đồng ngày 03/11/2026, giảm khoảng 6% từ đầu năm (Vietstock). Bài phân tích kỹ thuật của Vietstock ngày 16/11 cho biết VCB đi ngang trong phiên 13/11 với khối lượng thấp hơn trung bình 20 phiên và xem vùng 52.600–55.000 đồng là hỗ trợ mạnh. Lưu ý: dữ liệu giá trong bài chưa cập nhật phiên 16/11.

Về định giá, theo Elibook (10/11/2026), P/B của VCB khoảng 1,8 lần (tính đến 04/11), gần vùng thấp của năm 2022 và thấp hơn đáng kể so với trung vị lịch sử khoảng 2,8 lần. Đổi lại, ROE 4 quý gần nhất khoảng 17,5%, thấp hơn trung vị nhóm so sánh (18,9%) và kém xa mức 24,4% năm 2022. Nói cách khác, mức định giá đã “chiết khấu” phần nào việc ROE đi xuống – câu hỏi là ROE sẽ hồi phục đến đâu khi dự phòng bình thường hóa và vốn mới được bơm vào.

Về nhận định của CTCK, Agriseco Research (báo cáo cập nhật được Người Quan Sát đăng ngày 09/11/2026) dự báo LNTT cả năm 2026 của VCB tăng trên 20%, dựa trên ba động lực: tín dụng tăng tốc mùa cao điểm cuối năm, NIM hồi phục và chi phí dự phòng quý IV giảm. Agriseco đưa ra khuyến nghị Mua với giá mục tiêu 65.000 đồng/cổ phiếu. Đây là quan điểm riêng của Agriseco, không phải khuyến nghị của Tài Chính Số.

6. Động lực và rủi ro

Động lực

Rủi ro

Điều nhà đầu tư cần theo dõi

  1. Kết quả đợt phát hành riêng lẻ: giá chào bán thực tế, danh sách nhà đầu tư (ngoài Mizuho) và thời điểm hoàn tất.
  2. Chi phí dự phòng quý IV/2026: có giảm như kỳ vọng sau khi lô trái phiếu đã trích đủ hay không.
  3. Diễn biến nợ nhóm 2–4: đây là “nhiệt kế” sớm cho chất lượng tài sản năm 2027.
  4. NIM và CASA: xu hướng hồi phục biên lãi có bền vững khi lãi suất huy động thay đổi.
  5. Tiến độ phát hành cổ phiếu tăng vốn từ lợi nhuận giữ lại đã được ĐHCĐ 2026 thông qua.

Nguồn tham khảo

Bài viết mang tính thông tin tham khảo, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.

Người đăng: Tài Chính Số

Bạn muốn bắt đầu đầu tư chứng khoán?
Mở tài khoản miễn phí và được chuyên viên Tài Chính Số hướng dẫn từ lệnh đầu tiên.
Mở tài khoản chứng khoánHỏi qua Zalo
Hoặc xem tủ sách đầu tư chọn lọc →

Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.

Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Email của bạn sẽ không hiển thị công khai. Bình luận được duyệt trước khi đăng.

Bài viết liên quan
Zalo 📈 Mở tài khoản chứng khoán