Chương 0: Nhập môn

Cổ phiếu là gì? Cổ phiếu phổ thông và ưu đãi

✍️ SenHT 📅 23/10/2026 ⏱ 4 phút đọc 📁 Chương 0: Nhập môn

Bài 3/77 · Lộ trình học chứng khoán · Chương 0: Nhập môn · Cấp độ: Cơ bản · Cập nhật: 10/2026

Cổ phiếu là chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của bạn đối với một phần vốn của công ty cổ phần. Cầm cổ phiếu, bạn là cổ đông: được chia lợi nhuận, được biểu quyết, và cùng chịu rủi ro với doanh nghiệp. Có hai loại chính: cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi.

Một miếng trong ổ bánh mì

Hãy coi công ty Bánh Mì Hạnh Phúc (BMH) là một ổ bánh mì khổng lồ được cắt thành 1.000.000 lát bằng nhau. Mỗi lát là một cổ phần. Mua 1.000 lát, bạn sở hữu 0,1% ổ bánh, cả phần nhân ngon lẫn phần vỏ cháy.

Ổ bánh to lên (công ty lãi, mở rộng) thì lát của bạn cũng to lên. Ổ bánh bị chuột gặm (công ty lỗ) thì lát của bạn cũng mất phần.

Ba loại “giá” của một cổ phiếu

Loại giáÝ nghĩaVí dụ BMH
Mệnh giáGiá ghi trên cổ phiếu, dùng để tính vốn điều lệ và cổ tức theo %10.000 đồng
Giá trị sổ sáchVốn chủ sở hữu chia cho số cổ phiếu18.000 đồng
Giá thị trườngGiá người mua và người bán đang trả trên sàn25.000 đồng

Mệnh giá cổ phiếu chào bán ra công chúng tại Việt Nam là 10.000 đồng, nên “cổ tức 10%” nghĩa là 1.000 đồng/cổ phiếu, dù giá thị trường là bao nhiêu. Mối quan hệ giữa vốn chủ sở hữu và vốn điều lệ được giải thích kỹ trong bài Vốn chủ sở hữu và vốn điều lệ.

Kiếm tiền từ cổ phiếu bằng hai cách

Bạn mua 1.000 cổ phiếu BMH giá 25.000 đồng, tổng 25 triệu.

Tổng lợi nhuận: 6,5 triệu trên 25 triệu, tức 26%. Nhưng nếu giá xuống 20.000 đồng, bạn lỗ 5 triệu dù vẫn nhận cổ tức. Cổ phiếu không hứa trước điều gì.

Cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi

Tiêu chíCổ phiếu phổ thôngCổ phiếu ưu đãi
Công ty có bắt buộc phát hành?Có, mọi công ty cổ phần đều cóKhông, tùy công ty
Quyền biểu quyếtCó, mỗi cổ phiếu một phiếu bầuThường không (trừ loại ưu đãi biểu quyết)
Cổ tứcTùy kết quả kinh doanh và quyết định của đại hộiCó thể được ưu tiên hoặc ổn định hơn
Giao dịch trên sànCó, là loại nhà đầu tư cá nhân hay muaHiếm, thường bị hạn chế chuyển nhượng

Luật Doanh nghiệp chia cổ phiếu ưu đãi thành: ưu đãi cổ tức, ưu đãi hoàn lại, ưu đãi biểu quyết và loại khác do điều lệ công ty quy định. Khi nói “mua cổ phiếu” trên sàn, gần như mọi trường hợp là cổ phiếu phổ thông.

Quyền của cổ đông phổ thông

Sai lầm thường gặp

  1. Thấy giá thấp là cho rằng rẻ. Cổ phiếu 5.000 đồng có thể đắt hơn cổ phiếu 100.000 đồng; đắt hay rẻ phải so với lợi nhuận và tài sản (Chương 3).
  2. Tính cổ tức theo giá thị trường. Cổ tức % ở Việt Nam tính trên mệnh giá 10.000 đồng.
  3. Nghĩ cổ đông nhỏ không có quyền gì. Bạn có quyền dự đại hội, đặt câu hỏi và biểu quyết.

Hỏi đáp

Mua 100 cổ phiếu có được coi là cổ đông không?

Có. Dù sở hữu 1 cổ phiếu, bạn vẫn là cổ đông với đầy đủ quyền theo tỷ lệ.

Công ty phá sản thì cổ đông mất gì?

Tối đa bạn mất số tiền đã bỏ ra; không phải trả nợ thay công ty.

Cổ phiếu có hết hạn không?

Không. Cổ phiếu tồn tại cùng công ty, khác với trái phiếu có ngày đáo hạn.

Tóm tắt

Bài trước: Bài 2: Thị trường chứng khoán hoạt động như thế nào?

Bài tiếp theo → Bài 4: Trái phiếu là gì? Khác cổ phiếu ở đâu

Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Công ty Bánh Mì Hạnh Phúc là ví dụ giả định.

Bạn muốn bắt đầu đầu tư chứng khoán?
Mở tài khoản miễn phí và được chuyên viên Tài Chính Số hướng dẫn từ lệnh đầu tiên.
Mở tài khoản chứng khoánHỏi qua Zalo
Hoặc xem tủ sách đầu tư chọn lọc →

Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.

Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Email của bạn sẽ không hiển thị công khai. Bình luận được duyệt trước khi đăng.

Bài viết liên quan
Zalo 📈 Mở tài khoản chứng khoán