Chương 3: Chỉ số tài chính và định giá

P/B và giá trị sổ sách (BVPS)

✍️ SenHT 📅 23/10/2026 ⏱ 4 phút đọc 📁 Chương 3: Chỉ số tài chính và định giá

Bài 33/77 · Khóa học chứng khoán · Chương 3: Chỉ số tài chính và định giá · Cập nhật: 10/2026

Giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu (BVPS) là vốn chủ sở hữu của cổ đông công ty mẹ chia cho số cổ phiếu đang lưu hành; P/B (Price to Book) là giá cổ phiếu chia cho BVPS. P/B cho biết thị trường đang trả gấp bao nhiêu lần “giá trị trên sổ sách” của doanh nghiệp. P/B đặc biệt hữu ích với ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán và doanh nghiệp có tài sản lớn, hoặc khi lợi nhuận đang bất thường khiến P/E mất ý nghĩa.

Giá ghi sổ và giá người ta trả

Bạn mở tiệm bánh mì với tổng vốn đã góp và lãi tích lũy là 180 triệu: đó là “giá sổ sách”. Có người muốn mua lại cả tiệm với giá 250 triệu, vì tiệm đông khách, có thương hiệu, mỗi năm lãi đều. Họ trả gấp 1,39 lần giá sổ sách. Ngược lại, một tiệm vắng khách với cùng 180 triệu sổ sách có khi chỉ bán được 120 triệu.

Công thức

BVPS = (Vốn chủ sở hữu − Lợi ích cổ đông không kiểm soát) ÷ Số cổ phiếu lưu hành

P/B = Giá cổ phiếu ÷ BVPS

P/B của BMH

Chỉ tiêuGiá trị
Vốn chủ sở hữu (31/12/2025)18.000 triệu đồng
Số cổ phiếu1.000.000
BVPS18.000 đồng
Giá cổ phiếu25.000 đồng
P/B25.000 ÷ 18.000 ≈ 1,39 lần

Nguồn số liệu vốn chủ sở hữu: Bài 19.

P/B gắn chặt với ROE

Thị trường sẵn sàng trả cao hơn giá sổ sách khi mỗi đồng vốn chủ sở hữu làm ra nhiều lợi nhuận, tức ROE cao (Bài 34).

Doanh nghiệpROELợi suất nhà đầu tư kỳ vọngP/B “hợp lý” ước tính (ROE ÷ kỳ vọng)
A: lợi thế cạnh tranh mạnh24%12%≈ 2,0
B: trung bình12%12%≈ 1,0
C: kém hiệu quả6%12%≈ 0,5

Đây là cách ước lượng đơn giản, giả định ROE duy trì ổn định và lợi nhuận được tái đầu tư. Nó giải thích vì sao doanh nghiệp C có P/B 0,6 chưa chắc đã rẻ, còn doanh nghiệp A có P/B 1,8 chưa chắc đã đắt.

Khi nào dùng P/B?

P/B ít hữu ích với doanh nghiệp công nghệ, dịch vụ, thương hiệu tiêu dùng, nơi tài sản quý nhất (con người, thương hiệu, dữ liệu) không nằm trên bảng cân đối.

Giá trị sổ sách có thể “ảo” ở đâu?

Sai lầm thường gặp

  1. Mua vì P/B dưới 1. Doanh nghiệp có ROE thấp, tài sản kém chất lượng xứng đáng P/B thấp.
  2. Quên loại lợi ích cổ đông không kiểm soát khi tính BVPS (Bài 30).
  3. Dùng P/B cho mọi ngành. Với công ty phần mềm, P/B 5 có thể vẫn rẻ.

Hỏi đáp

BVPS khác mệnh giá thế nào?

Mệnh giá cố định 10.000 đồng. BVPS thay đổi theo lợi nhuận tích lũy, cổ tức, phát hành thêm. BMH có BVPS 18.000 đồng, gần gấp đôi mệnh giá.

BVPS giảm sau khi chia cổ tức có xấu không?

Không. Tiền đã chuyển từ doanh nghiệp sang túi cổ đông; tổng tài sản của cổ đông không đổi.

Giá trị sổ sách hữu hình là gì?

Là giá trị sổ sách sau khi trừ tài sản vô hình và lợi thế thương mại, thận trọng hơn khi đánh giá ngân hàng hay doanh nghiệp từng mua bán nhiều.

Tóm tắt

Bài trước: Bài 32: P/E là gì?

Bài tiếp theo → Bài 34: ROE, ROA, ROIC: đo khả năng sinh lời

Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Công ty Bánh Mì Hạnh Phúc (BMH) và số liệu của nó là ví dụ giả định.

Bạn muốn bắt đầu đầu tư chứng khoán?
Mở tài khoản miễn phí và được chuyên viên Tài Chính Số hướng dẫn từ lệnh đầu tiên.
Mở tài khoản chứng khoánHỏi qua Zalo
Hoặc xem tủ sách đầu tư chọn lọc →

Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.

Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Email của bạn sẽ không hiển thị công khai. Bình luận được duyệt trước khi đăng.

Bài viết liên quan
Zalo 📈 Mở tài khoản chứng khoán