Bài 31/77 · Khóa học chứng khoán · Chương 3: Chỉ số tài chính và định giá · Cập nhật: 10/2026
EPS (Earnings Per Share) là lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ chia cho số cổ phiếu phổ thông đang lưu hành bình quân trong kỳ. EPS cho biết mỗi cổ phiếu bạn nắm “làm ra” bao nhiêu đồng lợi nhuận trong năm. Đây là con số nền tảng để tính P/E và theo dõi doanh nghiệp có thật sự tăng trưởng cho từng cổ đông hay không.
Chia bánh cho từng người
Tiệm bánh mì lãi 100 triệu, có 10 người góp vốn bằng nhau: mỗi phần “làm ra” 10 triệu. Năm sau lãi 120 triệu nhưng kết nạp thêm 5 người: mỗi phần chỉ còn 8 triệu. Tổng lãi tăng, nhưng phần của từng người lại giảm. EPS đo đúng điều mà mỗi cổ đông quan tâm: phần của mình.
Công thức
EPS = Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ ÷ Số cổ phiếu phổ thông lưu hành bình quân
Hai điểm cần nhớ: dùng lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ (loại phần của cổ đông không kiểm soát), và dùng số cổ phiếu bình quân trong kỳ nếu số cổ phiếu thay đổi giữa năm. Nhiều doanh nghiệp còn trừ phần trích quỹ khen thưởng phúc lợi trước khi tính EPS; hãy dùng EPS doanh nghiệp công bố trên báo cáo kết quả kinh doanh khi có.
Tính EPS của BMH
| Năm | Lợi nhuận sau thuế (triệu đồng) | Số cổ phiếu | EPS (đồng) |
|---|---|---|---|
| 2024 | 3.570 | 1.000.000 | 3.570 |
| 2025 | 4.400 | 1.000.000 | 4.400 |
| Tăng trưởng | +23% | +23% |
Số cổ phiếu không đổi nên EPS tăng đúng bằng tốc độ tăng lợi nhuận. Mỗi cổ phiếu BMH năm 2025 làm ra 4.400 đồng lợi nhuận, trong đó 1.500 đồng được chia cổ tức, 2.900 đồng được giữ lại để mở rộng.
Khi số cổ phiếu tăng: EPS bị pha loãng
Giả sử đầu năm 2026 BMH thưởng cổ phiếu tỷ lệ 5:1, số cổ phiếu tăng lên 1,2 triệu. Lợi nhuận 2026 dự kiến 4.800 triệu.
| Cách nhìn | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Lợi nhuận tăng | 4.400 → 4.800 | +9% |
| EPS 2026 | 4.800 triệu ÷ 1,2 triệu cổ phiếu | 4.000 đồng |
| EPS 2025 điều chỉnh để so sánh | 4.400 triệu ÷ 1,2 triệu cổ phiếu | 3.667 đồng |
| Tăng trưởng EPS thật | 4.000 ÷ 3.667 − 1 | +9% |
Nếu so EPS 2026 (4.000) với EPS cũ chưa điều chỉnh (4.400), bạn sẽ tưởng doanh nghiệp đi lùi. Các trang dữ liệu thường đã điều chỉnh EPS các năm trước theo số cổ phiếu mới; hãy để ý khi so sánh.
Khác với cổ phiếu thưởng, phát hành thêm cổ phiếu để huy động tiền thì doanh nghiệp có thêm vốn. EPS chỉ không bị pha loãng nếu số tiền mới tạo ra đủ lợi nhuận tương ứng (Chương 4).
EPS cơ bản và EPS pha loãng
- EPS cơ bản: tính trên số cổ phiếu đang lưu hành.
- EPS pha loãng: tính thêm những cổ phiếu có thể phát sinh trong tương lai (trái phiếu chuyển đổi, quyền chọn ESOP). Thận trọng hơn, nên xem nếu doanh nghiệp có nhiều công cụ chuyển đổi.
EPS nói gì, không nói gì?
- Nói: mỗi cổ phiếu làm ra bao nhiêu lợi nhuận và xu hướng tăng giảm qua các năm.
- Không nói: cổ phiếu đắt hay rẻ (cần so với giá: P/E), lợi nhuận có thành tiền không (dòng tiền tự do), doanh nghiệp dùng bao nhiêu vốn để tạo ra lợi nhuận đó (ROE).
- Không so được giữa hai công ty: EPS 4.400 đồng của BMH không “tốt hơn” EPS 2.000 đồng của công ty khác, vì giá cổ phiếu và số cổ phiếu khác nhau.
Sai lầm thường gặp
- So EPS giữa các công ty. EPS chỉ có ý nghĩa khi so với chính doanh nghiệp qua thời gian, hoặc khi đặt cạnh giá (P/E).
- Không điều chỉnh khi có cổ phiếu thưởng, chia tách. Dẫn đến kết luận sai về tăng trưởng.
- Tin EPS tăng đột biến. Kiểm tra xem có đến từ lợi nhuận khác, bán tài sản một lần không (Bài 20).
- Dùng EPS một quý nhân bốn. Nhiều ngành có tính mùa vụ; nên dùng EPS 4 quý gần nhất (gọi là EPS trượt).
Hỏi đáp
EPS âm nghĩa là gì?
Doanh nghiệp đang lỗ. Khi đó P/E không có ý nghĩa.
EPS bao nhiêu là tốt?
Không có con số chuẩn. Điều quan trọng là EPS tăng đều, bền vững qua nhiều năm.
EPS trượt 4 quý là gì?
Là tổng lợi nhuận 4 quý gần nhất chia số cổ phiếu, giúp cập nhật hơn EPS năm tài chính cũ.
Tóm tắt
- EPS = lợi nhuận của cổ đông công ty mẹ ÷ số cổ phiếu lưu hành bình quân.
- Theo dõi tăng trưởng EPS, không chỉ tăng trưởng lợi nhuận tổng.
- Điều chỉnh số cổ phiếu khi so sánh qua các năm.
Chương trước: Bài 30: Lợi ích cổ đông không kiểm soát
Bài tiếp theo → Bài 32: P/E là gì? P/E thấp có phải là rẻ?
Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Công ty Bánh Mì Hạnh Phúc (BMH) và số liệu của nó là ví dụ giả định.
Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.
Bạn nghĩ gì về bài viết này?