Bài 11/77 · Lộ trình học chứng khoán · Chương 1: Bắt đầu giao dịch · Cấp độ: Cơ bản · Cập nhật: 10/2026
Lệnh giao dịch là cách bạn nói với sàn: mua hay bán, bao nhiêu cổ phiếu, và ở mức giá nào. Có ba nhóm lệnh cơ bản: lệnh giới hạn (LO) – bạn tự đặt giá; lệnh thị trường (MP, MTL, MOK, MAK) – chấp nhận giá tốt nhất đang có; và lệnh phiên (ATO, ATC) – khớp ở giá mở cửa hoặc đóng cửa. Người mới chỉ cần thành thạo LO là đủ dùng 90% thời gian.
Đi chợ với ba kiểu trả giá
- LO: “Tôi mua cân thịt này với giá không quá 150 nghìn.” Ai bán đúng hoặc rẻ hơn thì mua, không thì đứng chờ.
- Lệnh thị trường: “Bán cho tôi ngay, giá nào cũng được.” Nhanh, nhưng có thể phải trả đắt.
- ATO/ATC: “Tôi mua theo giá cả chợ thống nhất lúc mở cửa (hoặc trước khi đóng cửa).”
Bảng tổng hợp các loại lệnh
| Lệnh | Tên đầy đủ | Cách hoạt động | Dùng khi |
|---|---|---|---|
| LO | Limit Order – lệnh giới hạn | Chỉ khớp ở giá bạn đặt hoặc tốt hơn; chưa khớp thì chờ trong ngày | Hầu hết trường hợp, nhất là người mới |
| ATO | At The Opening – lệnh giá mở cửa | Khớp ở giá xác định trong phiên mở cửa; phần không khớp bị hủy | Muốn mua/bán chắc chắn ngay đầu ngày (chỉ có trên HOSE) |
| ATC | At The Close – lệnh giá đóng cửa | Khớp ở giá đóng cửa trong phiên cuối; phần không khớp bị hủy | Muốn giao dịch ở giá đóng cửa (HOSE, HNX) |
| MTL (trước đây là MP trên HOSE) | Market To Limit | Khớp ngay ở giá tốt nhất; phần còn lại chuyển thành LO | Cần khớp ngay trong phiên liên tục |
| MOK | Match Or Kill | Khớp toàn bộ ngay, không được thì hủy hết | Cần đủ khối lượng, không chấp nhận khớp một phần |
| MAK | Match And Kill | Khớp được bao nhiêu lấy bấy nhiêu, phần còn lại hủy | Cần khớp nhanh, chấp nhận khớp một phần |
Mỗi sàn không nhận đủ mọi loại lệnh (ví dụ UPCoM chủ yếu dùng LO), và danh sách có thể thay đổi khi hệ thống giao dịch nâng cấp. Danh sách cập nhật theo từng sàn nằm ở Bài 17: Thông số giao dịch hiện hành.
Ví dụ: mua BMH bằng LO và bằng lệnh thị trường
Bảng giá BMH đang như sau: bên bán có 1.000 cổ phiếu ở 25.500, 2.000 cổ phiếu ở 25.600 và 5.000 cổ phiếu ở 25.700.
Cách 1 – đặt LO mua 2.000 cổ phiếu giá 25.500: khớp ngay 1.000 cổ phiếu, 1.000 còn lại nằm chờ ở 25.500. Nếu giá không quay về, bạn chỉ mua được một nửa. Bù lại, bạn không trả đồng nào cao hơn dự tính.
Cách 2 – đặt MTL mua 2.000 cổ phiếu: khớp 1.000 ở 25.500 và 1.000 ở 25.600. Giá trung bình 25.550. Nhanh và đủ, nhưng đắt hơn cách 1 một chút.
Với mã thanh khoản thấp, lệnh thị trường có thể “quét” qua nhiều bước giá và đẩy giá mua của bạn lên rất cao. Đó là lý do người mới nên ưu tiên LO.
Cách đặt một lệnh LO trên ứng dụng
- Chọn Mua hoặc Bán.
- Nhập mã cổ phiếu.
- Chọn loại lệnh LO và nhập giá (đúng bước giá, nằm trong khoảng trần–sàn).
- Nhập khối lượng (theo lô chẵn hoặc lô lẻ).
- Kiểm tra lại tổng tiền và xác nhận bằng mã PIN/OTP.
- Theo dõi trong mục Sổ lệnh: chờ khớp, khớp một phần, đã khớp hay đã hủy.
Sửa và hủy lệnh
- Lệnh LO chưa khớp trong phiên liên tục có thể sửa hoặc hủy.
- Trong phiên ATO và ATC, lệnh thường không được sửa hay hủy.
- Sửa giá hoặc tăng khối lượng thường làm lệnh mất thứ tự ưu tiên, như xếp hàng lại từ đầu.
- Lệnh không khớp hết sẽ tự hết hiệu lực cuối ngày; hôm sau muốn mua phải đặt lại.
Nguyên tắc khớp lệnh: ai được ưu tiên?
- Ưu tiên giá: lệnh mua giá cao hơn, lệnh bán giá thấp hơn được khớp trước.
- Ưu tiên thời gian: cùng giá, lệnh đặt trước được khớp trước.
Vì vậy, khi cổ phiếu tăng trần và hàng nghìn người cùng đặt mua giá trần, ai đặt sớm hơn mới có hàng.
Sai lầm thường gặp
- Dùng lệnh thị trường với mã thanh khoản thấp. Giá khớp có thể cao hơn nhiều so với bạn thấy.
- Đặt sai giá vì quên đơn vị. Nhập 25,5 thay vì 25.500 tùy ứng dụng; luôn nhìn tổng tiền trước khi xác nhận.
- Nghĩ lệnh treo sẽ tự chuyển sang hôm sau. Lệnh chỉ có hiệu lực trong ngày (trừ lệnh điều kiện do công ty chứng khoán hỗ trợ).
- Đặt ATC rồi muốn hủy. Trong phiên ATC không hủy được.
Hỏi đáp
Người mới nên dùng lệnh nào?
Lệnh LO. Bạn kiểm soát được giá, và có thể sửa hoặc hủy nếu chưa khớp.
Lệnh điều kiện (đặt trước, chặn lỗ) là gì?
Đó là lệnh do công ty chứng khoán giữ và tự gửi lên sàn khi đủ điều kiện bạn cài sẵn, ví dụ tự bán khi giá giảm dưới một mức. Không phải là lệnh của sàn.
Vì sao đặt mua giá trần mà vẫn không khớp?
Vì bên bán hết hàng và có nhiều người đặt mua giá trần trước bạn.
Tóm tắt
- LO kiểm soát giá; lệnh thị trường ưu tiên tốc độ; ATO/ATC khớp ở giá mở/đóng cửa.
- Khớp lệnh theo ưu tiên giá trước, thời gian sau.
- Người mới: dùng LO, kiểm tra tổng tiền trước khi xác nhận.
Bài trước: Bài 10: Cách đọc bảng giá
Bài tiếp theo → Bài 12: Phiên giao dịch, khớp lệnh định kỳ và liên tục
Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Mã BMH là ví dụ giả định.
Nội dung nhằm chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán.
Bạn nghĩ gì về bài viết này?